RF تیروئید (RFA): درمان بدون جراحی ندول تیروئید
ندول (گره) تیروئید یکی از شایع‌ترین یافته‌های سونوگرافی گردن است و در بیش از نیمی از افراد بالای ۵۰ سال دیده میشود. خوشبختانه بیش از ۹۰ درصد این ندول‌ها خوشخیم هستند و بسیاری از آن‌ها فقط به پیگیری نیاز دارند. اما وقتی ندول خوشخیم بزرگ میشود، روی گردن برجستگی ایجاد میکند، به نای و مری فشار می‌آورد یا هورمون اضافه می‌سازد، بیمار به درمان نیاز دارد. تا چند سال پیش تنها گزینهٔ جدی، جراحی و برداشتن بخشی یا تمام غدهٔ تیروئید بود. امروز RF تیروئید یا RFA تیروئید (ابلیشن با امواج رادیوفرکانسی) این امکان را میدهد که ندول بدون برش، بدون بیهوشی عمومی و با حفظ غدهٔ تیروئید درمان شود.
در این راهنما که بر اساس راهنماهای بالینی بینالمللی و تجربهٔ درمان هزاران بیمار توسط دکتر حجت ابراهیمینیک، متخصص رادیولوژی و فلوشیپ فوق‌تخصصی رادیولوژی مداخله‌ای، نوشته شده است، هر آنچه باید پیش از تصمیم‌گیری دربارهٔ درمان بدون جراحی ندول تیروئید بدانید را مرور می‌کنیم.
RFA تیروئید چیست و چگونه کار میکند؟
RFA مخفف Radiofrequency Ablation به معنای «تخریب بافت با امواج رادیوفرکانسی» است. در این روش یک الکترود سوزنی بسیار نازک (معمولاً به ضخامت ۱۸ یا ۱۹ گیج، کمی ضخیم‌تر از سوزن نمونهبرداری) زیر هدایت مستقیم سونوگرافی وارد ندول میشود. دستگاه مولد، جریان الکتریکی متناوب با فرکانس حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوهرتز را به نوک الکترود می‌فرستد. این جریان باعث لرزش یون‌های داخل بافت و تولید گرما در اطراف نوک سوزن میشود. وقتی دمای بافت از حدود ۶۰ درجهٔ سانتی‌گراد بالاتر برود، سلول‌های ندول دچار نکروز انعقادی (مرگ سلولی) میشوند.
بافت تخریب‌شده در ماه‌های بعد بهتدریج توسط بدن جذب میشود و ندول کوچک و نرم میشود. نکتهٔ مهم این است که RFA فقط خود ندول را هدف می‌گیرد و بافت سالم تیروئید باقی میماند؛ به همین دلیل بیمار برخلاف جراحی برداشتن کامل تیروئید، معمولاً به مصرف قرص هورمون تیروئید (لووتیروکسین) تا پایان عمر نیاز پیدا نمی‌کند.
الکترودهای مخصوص تیروئید «خنک‌شونده» هستند؛ یعنی آب سرد داخل آن‌ها جریان دارد تا بافت چسبیده به نوک سوزن زغالی نشود و گرما به‌صورت یکنواخت پخش شود. پزشک با تکنیکی به نام Moving-shot نوک الکترود را بخش‌به‌بخش در ندول جابه‌جا میکند تا کل حجم ندول، بهویژه حاشیه‌های آن، تحت درمان قرار گیرد. درمان کامل حاشیهٔ ندول مهم‌ترین عامل جلوگیری از رشد دوباره است.
RFA برای تومورهای کبد، ریه، کلیه و استخوان سال‌هاست استفاده میشود و کاربرد آن در ندول تیروئید از اوایل دههٔ ۲۰۰۰ در کرهٔ جنوبی و ایتالیا آغاز شد. امروز انجمن‌های معتبری مانند انجمن رادیولوژی تیروئید کره (KSThR)، انجمن تیروئید اروپا (ETA) و انجمن‌های غدد آمریکا، RFA را به‌عنوان گزینه‌ای مؤثر و ایمن برای ندولهای خوشخیم علامت‌دار معرفی کردهاند. دکتر ابراهیمینیک از سال ۱۳۹۴ درمان ندولهای خوشخیم تیروئید با امواج RF را در ایران آغاز کرده است.
چه کسانی کاندید RF تیروئید هستند؟
مهم‌ترین شرط انجام RFA این است که خوشخیم بودن ندول با نمونهبرداری ثابت شده باشد. به‌طور معمول نتیجهٔ نمونهبرداری FNA باید در گروه دو سیستم بتسدا (Bethesda II، خوشخیم) باشد. اگر ظاهر سونوگرافی ندول کاملاً بی‌خطر باشد، یک نمونهبرداری کافی است؛ اما در ندولهایی که ظاهر سونوگرافی مشکوک‌تری دارند، دو نمونهبرداری خوشخیم جداگانه توصیه میشود. (برای آشنایی با نتایج نمونهبرداری، مقالهٔ تفسیر جواب آزمایش FNA تیروئید را بخوانید.)
علاوه بر خوشخیم بودن، ندول باید دست‌کم یکی از این مشکلات را ایجاد کرده باشد:
- علائم فشاری: احساس توده یا جسم خارجی در گلو، سختی در قورت دادن، سرفه، احساس فشار یا تنگی نفس، درد یا ناراحتی در گردن.
- مشکل ظاهری: برجستگی قابل مشاهده در جلوی گردن که بیمار را آزار میدهد.
- ندول داغ یا پرکار (توکسیک): ندولی که خودبه‌خود هورمون اضافه می‌سازد و باعث پرکاری تیروئید یا پرکاری تحت‌بالینی میشود، بهویژه وقتی بیمار جراحی یا ید رادیواکتیو را نمی‌خواهد یا نمی‌تواند انجام دهد.
- رشد پیش‌رونده: ندول خوشخیمی که در سونوگرافی‌های پیاپی بزرگ‌تر میشود.
- ندول کیستی عودکننده: کیست‌هایی که پس از تخلیه با سوزن یا تزریق الکل دوباره پر شده‌اند.
RFA برای بیمارانی که به دلیل سن بالا، بیماری قلبی یا ریوی، یا ترس از بیهوشی و جای زخم نمیخواهند یا نمیتوانند جراحی شوند، گزینه‌ای بسیار مناسب است. همچنین برای خانم‌های جوانی که قصد بارداری در آینده را دارند، حفظ عملکرد طبیعی تیروئید یک مزیت مهم به شمار می‌رود.
اندازهٔ ندول به‌تنهایی مانع درمان نیست. ندولهای بسیار بزرگ (مثلاً با حجم بیش از ۳۰ تا ۴۰ میلی‌لیتر یا قطر بیش از ۵ تا ۶ سانتی‌متر) هم قابل درمان هستند، اما ممکن است به دو جلسه نیاز داشته باشند و درصد کوچک‌شدن آن‌ها کمی کمتر از ندولهای کوچک‌تر باشد. نزدیکی ندول به عصب صوتی، نای، مری یا شریان کاروتید نیز با تکنیک‌هایی مانند «جداسازی با مایع» (Hydrodissection) قابل مدیریت است.
در مطالعهٔ دکتر ابراهیمینیک و همکاران روی ۲۵۰ بیمار، ندولهای ایزواکو، پرعروق و مخلوط (نیمه‌کیستی) پاسخ بهتری به RFA داشتند. مثلاً شانس موفقیت درمان در ندولهای ایزواکو حدود ۶ برابر ندولهای هایپراکو و در ندولهای مخلوط حدود ۲ برابر ندولهای کاملاً توپر بود (متن مقاله). این یافته‌ها کمک میکند پیش از درمان، انتظار واقع‌بینانه‌ای از نتیجه به بیمار داده شود.
چه کسانی نباید RFA انجام دهند؟
- ندول بدخیم یا مشکوک به بدخیمی (بتسدا ۵ و ۶) که درمان استاندارد آن جراحی است. استثناهای انتخابشده مانند عود سرطان در گردن یا میکروکارسینوم کمخطر را در ادامه توضیح داده‌ایم.
- ندولهایی که نتیجهٔ نمونهبرداری آن‌ها نامشخص است (بتسدا ۳ و ۴) تا وقتی بررسی تکمیلی انجام نشده است.
- بارداری: درمان معمولاً تا پس از زایمان به تعویق میافتد، مگر در شرایط خاص.
- فلج تار صوتی در سمت مقابل: در این بیماران آسیب احتمالی به عصب سمت درمان پرخطر است و تصمیم باید با احتیاط کامل گرفته شود.
- اختلال شدید انعقادی کنترل‌نشده: داروهای ضد انعقاد و ضد پلاکت باید با هماهنگی پزشک معالج چند روز پیش از درمان قطع یا تنظیم شوند.
- ضربان‌ساز (پیس‌میکر) یا دستگاه‌های قلبی کاشتنی: این مورد منع مطلق نیست، اما نیاز به هماهنگی با متخصص قلب و استفاده از تجهیزات و تنظیمات مناسب دارد.
آمادگی و بررسی‌های پیش از درمان
پیش از RFA، پزشک رادیولوژی مداخله‌ای پروندهٔ بیمار را بررسی و یک سونوگرافی دقیق تیروئید انجام میدهد. در این سونوگرافی سه قطر ندول و حجم آن اندازه‌گیری، ساختار ندول (توپر، کیستی یا مخلوط) و میزان خون‌رسانی آن با داپلر بررسی و رابطهٔ ندول با عصب صوتی، نای، مری و عروق گردن مشخص میشود. این اطلاعات هم برای برنامه‌ریزی درمان و هم برای مقایسه با سونوگرافی‌های بعدی ضروری است.
بررسی‌های معمول پیش از درمان عبارت‌اند از:
- جواب نمونهبرداری (FNA یا Core needle biopsy) و در صورت نیاز تکرار آن
- آزمایش عملکرد تیروئید (TSH و T4 آزاد) و در ندولهای پرکار، اسکن تیروئید
- آزمایش انعقادی (PT، PTT، INR) و شمارش پلاکت
- ثبت میزان علائم و مشکل ظاهری بیمار (معمولاً با امتیازدهی از صفر تا ده) برای سنجش بهبود
- در صورت شک به مشکل صوتی، معاینهٔ تارهای صوتی
روز درمان نیازی به ناشتایی طولانی نیست؛ معمولاً توصیه میشود چند ساعت پیش از درمان غذای سنگین نخورید. لباس راحت با یقهٔ باز بپوشید، گردنبند همراه نداشته باشید و فهرست داروهایتان را به پزشک اطلاع دهید. بهتر است یک همراه با شما باشد.
مراحل انجام RF تیروئید، قدم به قدم
- آمادهسازی: بیمار به پشت روی تخت می‌خوابد و یک بالش کوچک زیر شانه‌ها قرار می‌گیرد تا گردن کمی به عقب کشیده شود. پوست گردن ضدعفونی و پد زمین دستگاه به ران یا پشت بیمار چسبانده میشود.
- بیحسی موضعی: پوست و بافت اطراف تیروئید با داروی بیحسی (لیدوکائین) بی‌حس میشود. RFA تیروئید به بیهوشی عمومی نیاز ندارد و بیمار در تمام مدت هوشیار است. هوشیار بودن یک مزیت ایمنی است، چون پزشک می‌تواند در حین کار صدای بیمار را کنترل کند.
- جداسازی با مایع (در صورت نیاز): اگر ندول به ساختارهای حساس نزدیک باشد، مقداری محلول سرم یا قند ۵٪ زیر هدایت سونوگرافی تزریق میشود تا یک فاصلهٔ محافظ میان ندول و عصب یا عروق ایجاد شود.
- ورود الکترود: الکترود معمولاً از ناحیهٔ میانی گردن (روش ترانس‌ایسموس) وارد ندول میشود. این مسیر باعث میشود سوزن در حین بلع جابه‌جا نشود و قسمت پشتی ندول که به عصب صوتی نزدیک‌تر است بهتر دیده شود.
- تخریب ندول: با تکنیک Moving-shot، نوک الکترود از عمیق‌ترین و دورترین بخش ندول شروع به حرکت میکند و قدم‌به‌قدم کل ندول را درمان میکند. در سونوگرافی، بخشهای درمان‌شده به شکل نواحی روشن (پرانعکاس) دیده میشوند. در ندولهای کیستی ابتدا مایع کیست تخلیه میشود.
- کنترل نهایی: پس از پایان، با داپلر بررسی میشود که خون‌رسانی ندول قطع شده باشد. سپس محل ورود سوزن چند دقیقه فشرده و یک کیسهٔ سرد روی گردن گذاشته میشود.
- ترخیص: بیمار حدود یک تا دو ساعت تحت نظر قرار می‌گیرد و در صورت نبود مشکل، همان روز به خانه برمیگردد. نیازی به بستری شدن نیست.
خود مرحلهٔ تخریب، بسته به اندازه و ساختار ندول، معمولاً بین ۱۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشد. در حین درمان ممکن است گرما یا دردی خفیف در گردن احساس کنید که گاهی به گوش، فک یا قفسهٔ سینه تیر میکشد. با اطلاع دادن به پزشک، قدرت دستگاه کاهش مییابد و درد در چند ثانیه برطرف میشود.
نتایج RFA: ندول چقدر کوچک میشود؟
موفقیت RFA با «درصد کاهش حجم ندول» (VRR) سنجیده میشود. ندول بلافاصله پس از درمان کوچک نمی‌شود؛ بافت تخریب‌شده طی چند ماه بهتدریج جذب میشود و بیشترین کاهش حجم در ۳ تا ۶ ماه اول اتفاق میافتد و تا یک سال و گاهی بیشتر ادامه دارد.
- در مطالعهٔ دکتر ابراهیمینیک و همکاران روی ۲۵۰ بیمار با ندول خوشخیم، میانگین کاهش حجم در ماه‌های ۱، ۳، ۶ و ۱۲ به ترتیب ۳۹٪، ۵۴٪، ۵۹٪ و ۶۰٪ بود.
- در مطالعات بینالمللی، کاهش حجم یکساله معمولاً بین ۶۰ تا ۸۰ درصد گزارش شده و در پیگیری‌های طولانی‌مدت در برخی بیماران به بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد هم می‌رسد.
- ندولهای کوچک‌تر (کمتر از ۱۰ میلی‌لیتر) و ندولهای نیمه‌کیستی معمولاً بیشترین کاهش حجم را دارند.
مهم‌تر از عدد کاهش حجم، بهبود علائم است. در بیشتر بیماران احساس فشار، مشکل بلع و برجستگی گردن طی چند ماه بهوضوح کم میشود یا از بین می‌رود. در ندولهای پرکار، عملکرد تیروئید در بخش بزرگی از بیماران به حالت طبیعی برمیگردد. نکتهٔ مهم اینکه چون بافت سالم تیروئید دست نمی‌خورد، احتمال ایجاد کم‌کاری تیروئید پس از RFA بسیار کم است.
آیا ندول دوباره رشد میکند؟ در درصدی از بیماران، بهویژه ندولهای بزرگ، ممکن است پس از چند سال بخشهای درمان‌نشدهٔ حاشیهای ندول دوباره رشد کنند. به همین دلیل پیگیری سونوگرافی منظم اهمیت دارد. در صورت رشد مجدد، درمان را میتوان با یک جلسهٔ تکمیلی RFA و بدون نیاز به جراحی تکرار کرد. درمان کامل حاشیهٔ ندول در جلسهٔ اول، مهم‌ترین عامل کاهش احتمال رشد مجدد است و به تجربهٔ پزشک بستگی زیادی دارد.
عوارض احتمالی RF تیروئید
RFA در دست پزشک باتجربه روشی بسیار ایمن است. در بزرگ‌ترین مطالعات چندمرکزی، مجموع عوارض حدود ۲ تا ۳ درصد و عوارض مهم حدود یک درصد گزارش شده است که بیشتر آن‌ها هم گذرا بوده‌اند. عوارض شناخته‌شده عبارت‌اند از:
- درد و احساس گرما: شایع‌ترین عارضه است، معمولاً خفیف است و با کاهش قدرت دستگاه یا مسکن ساده برطرف میشود.
- تورم و کبودی گردن: ممکن است تا چند روز ادامه داشته باشد و با کیسهٔ سرد بهتر میشود.
- خونریزی و هماتوم: معمولاً کوچک است و با چند دقیقه فشار دادن کنترل میشود. بررسی دقیق عروق با داپلر پیش از ورود سوزن و قطع داروهای ضد انعقاد این خطر را کم میکند.
- تغییر یا گرفتگی صدا: مهم‌ترین عارضه است و در حدود یک درصد بیماران رخ میدهد. علت آن رسیدن گرما به عصب صوتی است و در اغلب موارد طی چند هفته تا چند ماه کامل برطرف میشود. هوشیار بودن بیمار و کنترل صدا در حین درمان، تکنیک ترانس‌ایسموس و جداسازی با مایع، این خطر را به حداقل میرساند.
- پارگی ندول: عارضهای نادر است که معمولاً چند هفته پس از درمان با تورم ناگهانی و درد گردن خود را نشان میدهد و در بیشتر موارد با درمان دارویی بهبود مییابد.
- سوختگی پوست، تغییرات گذرای عملکرد تیروئید، تهوع و استفراغ نیز به‌ندرت گزارش شده‌اند.
برای مقایسه، جراحی تیروئید علاوه بر خطر آسیب عصب صوتی، خطر کم‌کاری غدد پاراتیروئید (افت کلسیم)، عوارض بیهوشی عمومی و جای زخم را هم به همراه دارد.
مقایسهٔ RFA با جراحی، مایکروویو، لیزر و سایر روش‌ها
RFA در برابر جراحی تیروئید
| ویژگی | RF تیروئید | جراحی تیروئید |
|---|---|---|
| بیهوشی | بیحسی موضعی | بیهوشی عمومی |
| برش و جای زخم | ندارد (فقط محل ورود سوزن) | برش چند سانتی‌متری در گردن |
| بستری | سرپایی، ترخیص همان روز | معمولاً ۱ تا ۳ روز |
| بازگشت به کار | ۱ تا ۲ روز | ۱ تا ۳ هفته |
| حفظ عملکرد تیروئید | بله، در اغلب بیماران | پس از برداشتن کامل، قرص هورمون مادامالعمر |
| نتیجه | کوچک شدن تدریجی ندول | برداشتن کامل ندول و بررسی پاتولوژی |
| مناسب برای | ندولهای خوشخیم علامت‌دار | ندولهای بدخیم، مشکوک یا گواتر بسیار بزرگ داخل قفسهٔ سینه |
جراحی همچنان درمان استاندارد سرطان تیروئید، ندولهای مشکوک و برخی گواترهای بسیار بزرگ است. اما برای ندول خوشخیمی که فقط به دلیل علائم یا ظاهر درمان میشود، RFA با حفظ تیروئید و بدون برش، نتیجه‌ای قابل قبول با عوارض بسیار کمتر میدهد. (برای آشنایی بیشتر با مزایا و معایب جراحی، مقالهٔ جراحی تیروئید را ببینید.)
RFA در برابر مایکروویو (MWA)
ابلیشن با امواج مایکروویو (MWA) هم مانند RFA با تولید گرما در نوک یک سوزن، ندول را تخریب میکند. مایکروویو دمای بالاتر را سریع‌تر ایجاد میکند و کمتر تحت تأثیر «اثر خنک‌کنندگی» عروق بزرگ (Heat sink) قرار می‌گیرد؛ بنابراین در ندولهای بزرگ و پرعروق می‌تواند زمان درمان را کوتاه‌تر کند. در مقابل، کنترل دقیق محدودهٔ گرما در RFA ساده‌تر است و شواهد علمی و راهنماهای بالینی برای RFA در ندولهای خوشخیم گسترده‌تر است. مطالعات مقایسه‌ای، اثربخشی و میزان عوارض دو روش را در کل مشابه نشان داده‌اند. دکتر ابراهیمینیک از سال ۱۳۹۶ درمان توده‌های تیروئید با امواج مایکروویو را نیز در ایران انجام میدهد و انتخاب بین دو روش بر اساس اندازه، ساختار و محل ندول انجام میشود.
RFA در برابر لیزر (LA)
در ابلیشن با لیزر، فیبرهای نوری بسیار نازک وارد ندول میشوند. لیزر روشی ایمن است، اما در مطالعات مقایسه‌ای و متاآنالیزها، RFA معمولاً کاهش حجم بیشتری داشته و به جلسات تکمیلی کمتری نیاز داشته است؛ بهویژه در ندولهای بزرگ‌تر.
RFA در برابر تزریق الکل (اتانول)
برای ندولهایی که بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد آن‌ها کیستی (مایع) است، تخلیهٔ کیست و تزریق الکل (Ethanol Ablation) درمان اول و بسیار مؤثری است. اگر کیست پس از تزریق الکل دوباره پر شود یا ندول بخش توپر قابل توجهی داشته باشد، RFA انتخاب مناسب‌تری است.
RFA در برابر ید رادیواکتیو و دارو در ندولهای پرکار
در ندولهای داغ، ید رادیواکتیو کل غده را تحت تأثیر قرار میدهد و در بخشی از بیماران در سال‌های بعد باعث کم‌کاری دائمی تیروئید میشود. همچنین در دوران بارداری و شیردهی و برای خانمهایی که قصد بارداری دارند، محدودیت دارد. داروهای ضد تیروئید هم فقط علائم را کنترل می‌کنند و ندول را درمان نمی‌کنند. RFA با تخریب هدفمند ندول پرکار، در بسیاری از بیماران عملکرد تیروئید را طبیعی میکند، بی‌آنکه بافت سالم آسیب ببیند. در ندولهای پرکار بسیار بزرگ ممکن است بیش از یک جلسه لازم باشد.
درمان ندول خوشخیم با قرص هورمون تیروئید (درمان سرکوبی) نیز امروزه به دلیل اثر کم و عوارض قلبی و استخوانی، به‌طور معمول توصیه نمی‌شود.
مراقبت‌های بعد از RF تیروئید
- کمپرس سرد: در ۲۴ ساعت اول، هر چند ساعت یک بار ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کیسهٔ یخ (با یک پارچهٔ نازک) روی گردن بگذارید.
- مسکن: در صورت درد یا ناراحتی، استامینوفن کافی است. داروهای ضد انعقاد و آسپرین را فقط طبق دستور پزشک دوباره شروع کنید.
- فعالیت: می‌توانید از روز بعد به کارهای روزمره برگردید؛ فقط ورزش سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و فشار به گردن را برای چند روز (معمولاً تا یک هفته) کنار بگذارید.
- رژیم غذایی: محدودیت خاصی ندارید. در چند ساعت اول غذای نرم و خنک راحت‌تر است.
- حمام و پانسمان: محل ورود سوزن معمولاً با یک چسب کوچک پوشانده میشود و از روز بعد می‌توانید دوش بگیرید.
- داروهای تیروئید: داروهای فعلی خود را ادامه دهید تا پزشک بر اساس آزمایش‌ها درباره‌شان تصمیم بگیرد. در ندولهای پرکار، دوز داروی ضد تیروئید معمولاً بهتدریج کم یا قطع میشود.
- علائم هشدار: در صورت تورم سریع و دردناک گردن، تنگی نفس، تب، قرمزی پوست یا تغییر صدایی که بهتر نمی‌شود، فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید.
برنامهٔ پیگیری: سونوگرافی کنترل معمولاً ۱، ۳، ۶ و ۱۲ ماه پس از درمان و سپس سالانه انجام میشود تا میزان کوچک شدن ندول اندازه‌گیری و هرگونه رشد مجدد زود شناسایی شود. آزمایش عملکرد تیروئید هم در همین فواصل بررسی میشود. توجه داشته باشید که ندول درمان‌شده در سونوگرافی ظاهری متفاوت پیدا میکند و تفسیر آن باید توسط پزشکی انجام شود که با تصویر ندول پس از RFA آشنا باشد.
کاربردهای دیگر RFA در تیروئید و پاراتیروئید
کاربرد امواج RF به ندولهای خوشخیم محدود نمی‌شود و در شرایط انتخابشده برای این موارد هم استفاده میشود:
- عود سرطان تیروئید در گردن: در بیمارانی که پیش‌تر جراحی شده‌اند و جراحی مجدد به دلیل چسبندگی پرخطر است، RFA جایگزینی مؤثر است. در مقالهٔ اخیر دکتر ابراهیمینیک و همکاران، حجم غدد لنفاوی متاستاتیک یک سال پس از RFA حدود ۹۲٪ کاهش یافت. همچنین اضافه کردن ید رادیواکتیو پس از RFA در بیماران انتخابشده، مزیت اضافه‌ای نشان نداد (خلاصهٔ فارسی مقاله). بیشتر بخوانید: درمان عود سرطان تیروئید به روش RF.
- میکروکارسینوم پاپیلاری کمخطر (سرطان کوچک‌تر از یک سانتی‌متر بدون درگیری غدد لنفاوی) در بیمارانی که جراحی نمیخواهند یا نمیتوانند جراحی شوند، پس از مشاوره با تیم درمان.
- آدنوم پاراتیروئید در بیماران منتخبی که جراحی برای آن‌ها مناسب نیست.
ویدئوهای RF تیروئید
در ویدئوهای زیر، دکتر ابراهیمینیک روش درمان توده‌های تیروئید با امواج RF را توضیح میدهد و نمونه‌ای از کنترل سونوگرافی پس از درمان را نشان میدهد.
مصاحبهٔ دکتر ابراهیمینیک دربارهٔ درمان توده‌های تیروئید با امواج RF
درمان توده‌های تیروئید با امواج مایکروویو و RF
کنترل سونوگرافی پس از RF تیروئید
پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ RF تیروئید
آیا RF تیروئید درد دارد؟
درمان با بیحسی موضعی انجام میشود و بیشتر بیماران فقط احساس گرما یا دردی خفیف و گذرا در گردن دارند که گاهی به گوش یا فک تیر میکشد. با کم کردن قدرت دستگاه، این درد در چند ثانیه برطرف میشود. پس از درمان هم ناراحتی معمولاً خفیف است و با استامینوفن کنترل میشود.
RF تیروئید چقدر طول میکشد و آیا نیاز به بستری دارد؟
مرحلهٔ تخریب ندول معمولاً ۱۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشد و با آمادهسازی و مراقبت پس از درمان، کل حضور شما در مرکز حدود دو تا سه ساعت است. RFA سرپایی است، نیاز به بستری ندارد و بیمار همان روز به خانه برمیگردد.
آیا بعد از RF تیروئید باید قرص تیروئید مصرف کنم؟
در اغلب بیماران خیر. RFA فقط ندول را تخریب میکند و بافت سالم تیروئید باقی میماند؛ بنابراین برخلاف برداشتن کامل تیروئید با جراحی، معمولاً نیازی به قرص هورمون تیروئید مادامالعمر نیست. اگر پیش از درمان به دلیل دیگری مانند هاشیموتو قرص مصرف میکردید، مصرف آن ادامه مییابد.
ندول تیروئید بعد از RF چقدر و تا کی کوچک میشود؟
ندول بهتدریج کوچک میشود و بیشترین کاهش حجم در ۳ تا ۶ ماه اول است. در مطالعهٔ دکتر ابراهیمینیک روی ۲۵۰ بیمار، میانگین کاهش حجم در شش ماه حدود ۵۹ درصد و در یک سال حدود ۶۰ درصد بود. در مطالعات بینالمللی کاهش حجم یکساله معمولاً ۶۰ تا ۸۰ درصد است و علائم بیشتر بیماران بهوضوح بهتر میشود.
آیا ندول تیروئید بعد از RF دوباره برمیگردد؟
در بیشتر بیماران خیر، اما در درصدی از بیماران، بهویژه با ندولهای بزرگ، ممکن است بخشهای حاشیهای ندول پس از چند سال دوباره رشد کنند. به همین دلیل پیگیری سونوگرافی منظم لازم است. در صورت رشد مجدد، میتوان RFA را بدون نیاز به جراحی تکرار کرد.
آیا RF تیروئید روی صدا اثر میگذارد؟
تغییر صدا عارضهای نادر است و در حدود یک درصد بیماران رخ میدهد و در اغلب موارد طی چند هفته تا چند ماه کامل برطرف میشود. هوشیار بودن بیمار در حین درمان و کنترل مداوم صدا، ورود سوزن از ناحیهٔ میانی گردن و جداسازی ندول از عصب با تزریق مایع، این خطر را به حداقل میرساند.
آیا RF تیروئید جای زخم باقی میگذارد؟
خیر. درمان از طریق یک سوزن نازک انجام میشود و برش جراحی ندارد. محل ورود سوزن نقطهای کوچک است که معمولاً طی چند روز تا چند هفته محو میشود.
آیا ندولهای بزرگ یا چندتایی را هم میتوان با RF درمان کرد؟
بله. ندولهای بزرگ هم قابل درمان هستند، اما ممکن است به دو جلسه نیاز داشته باشند. در گواتر چندندولی، معمولاً ندول یا ندولهایی که علامت ایجاد کردهاند درمان میشوند. تصمیم نهایی پس از سونوگرافی و بررسی پرونده گرفته میشود.
آیا RF برای ندول سرطانی تیروئید هم استفاده میشود؟
درمان استاندارد ندول بدخیم، جراحی است و RFA ندول خوشخیم فقط پس از اثبات خوشخیمی با نمونهبرداری انجام میشود. با این حال، RFA در موارد انتخابشده مانند عود سرطان تیروئید در غدد لنفاوی گردن پس از جراحی و میکروکارسینوم کمخطر در بیمارانی که جراحی نمیخواهند یا نمیتوانند، با نتایج بسیار خوبی استفاده میشود.
آیا در دوران بارداری میتوان RF تیروئید انجام داد؟
معمولاً درمان تا پس از زایمان به تعویق میافتد، مگر در شرایط خاص. برای خانمهایی که قصد بارداری در آینده دارند، RFA به دلیل حفظ عملکرد تیروئید و عدم نیاز به ید رادیواکتیو گزینهٔ مناسبی است و بهتر است پیش از اقدام به بارداری انجام شود.
جمع‌بندی و دریافت مشاوره
RF تیروئید روشی سرپایی، بدون برش و بدون بیهوشی عمومی برای درمان ندولهای خوشخیم علامت‌دار و ندولهای پرکار است که در بیشتر بیماران عملکرد تیروئید را حفظ میکند و نیاز به قرص هورمون مادامالعمر را از بین می‌برد. موفقیت درمان به انتخاب درست بیمار، بررسی دقیق سونوگرافی و تجربهٔ پزشک در درمان کامل ندول بستگی دارد.
اگر ندول تیروئید دارید و می‌خواهید بدانید آیا کاندید RFA هستید، جواب نمونهبرداری، سونوگرافی و آزمایش‌های تیروئید خود را برای بررسی ارسال کنید یا برای مشاوره با دکتر حجت ابراهیمینیک نوبت بگیرید. برای آشنایی بیشتر با خود ندول تیروئید، مقالهٔ ندول تیروئید چیست و درمان آن چگونه است؟ را بخوانید.